juli 2017

logo

TRANENDAL

Ondanks een (her)nieuwde belangstelling voor erfgoed in Nederland en het in het bijzonder voor Jugendstil komt het in ons land nog steeds voor, dat waardevolle objecten aangetast worden of zelfs verloren dreigen te gaan. Vandaar dat onze stichting aandacht vraagt voor een drietal recente voorbeelden.

EDE

In het centrum van deze Gelderse stad, bekend vanwege zijn inmiddels gesloten kazernes, is het Maandereind een van de drukke winkelstraten. Het huidige huisnummer 48 staat op de nominatie om gesloopt te worden. Dit Jugendstilpand uit circa 1905, waarvan de architect (nog) niet bekend is, heeft veel van zijn markantheid verloren omdat in eerdere jaren door de gemeente toestemming is verleend om de begane grond een eigentijds uiterlijk te geven. Toch vertegenwoordigt de asymmetrische bovenpui o.i. een zekere architectonische waarde. De in witte verblendsteen opgetrokken bovengevel met accenten in bricornasteen, een vinding van een fabrikant uit Dieren, is karakteristiek voor een bepaalde tijdsperiode. Toegegeven het pand is toe aan onderhoud, maar om het geheel af te breken voert wellicht iets te ver. Wellicht kan Ede een voorbeeld nemen aan ‘grote broer’ Apeldoorn? Deze 46 kilometer aan de andere zijde van de Veluwe liggende stad profileert zich al jaren door middel van wandel- en fietsroutes als Jugendstilstad. De citymarketing van Apeldoorn promoot cultureel erfgoed, terwijl men zelfs nog niet in de top tien van Nederlandse gemeenten met de meeste Jugendstilpanden voorkomt! Er is niet alleen ambtelijke lef voor nodig, maar vooral visie en onze stichting vreest dat die in Ede ontbreekt. Een illustratie hiervan is de schamele presentatie van wat ooit het Historisch Museum Ede was in het prestigieuze Cultura aan de Molenstraat.

1. Ede, Maandereind 48. Dit pand staat op de nominatie om gesloopt t worden.

ENSCHEDE

De situatie in Enschede, qua inwoneraantal vergelijkbaar met Apeldoorn, is anders van aard. Gaat het in Ede om het feit dat een Jugendstilpand gesloopt dreigt te worden, in de voormalige textielstad is een pand ten prooi gevallen aan een ‘cosmetische’ opknapbeurt. De gevel van het woon-winkelpand Marktstraat 6 is onlangs in opdracht van de eigenaar geheel rood geschilderd. Afgezien van een smaakverschil is het aanzien van dit historische pand in de binnenstad geschaad. Je hoeft geen makelaar te zijn om te constateren, dat de schilderactiviteiten geleid hebben tot waardevermindering. Alle details van dit door plaatselijk architect Henk Reijgers in 1905 gerealiseerde pand zijn verdwenen onder een verflaag. De plaatselijke media en het Forum Erfgoed Enschede lopen te hoop nu het kwaad is geschied. Ondanks waarschuwingen vooraf heeft de eigenaar de adviezen in de wind geslagen. Of een dergelijke houding de schoonheidsprijs verdiend is de vraag. Het antwoord behoort te zijn, dat dit karakteristieke pand op de gemeentelijke monumentenlijst had moeten staan. Nu resten slechts krokodillentranen. Iedereen kan een voorbeeld nemen aan de onlangs gerestaureerde panden aan de Ripperdastraat.

2a. Enschede, Marktstraat 6 (1905). Oude situatie.

2b. Enschede, Marktstraat 6 (nieuwe situatie).

PURMEREND

Net als in Enschede betreft het een woon-winkelpand. Dit keer een gemeentelijk monument aan de Weerwal 3-4 van architect Jacob Faber (1901). Het van origine witgepleisterde pand is sinds april van dit jaar illegaal overgeschilderd in een zwarte tint. Volgens de Vereniging Historisch Purmerend is er door de gemeente geen toestemming gegeven voor de kleurwijziging van het halfvrijstaande pand. Hierdoor is het uiterlijk van het pand met trapgevel en kleine erkertoren aangetast. Deze ingreep kan opgevat worden als een overtreding. Mocht deze gevelwijziging onrechtmatig zijn, dan kan dit leiden tot een geldboete in de vorm van een dwangsom. Of er herstel zal plaatsvinden is nog niet bekend, dat hangt af van de verdere bevindingen van de gemeente.

3. Purmerend, Weerwal 4. Arch. J. Faber (1901).