januari 2019

logo

Nieuwsbrief  januari 2019

Het zal onze trouwe lezers opgevallen zijn, dat onze laatste nieuwsbrief van mei 2018 dateerde. Een periode die veel te lang was oordeelde ook ons bestuur. We hadden de afgelopen periode aan andere prioriteiten de voorkeur gegeven. Besloten is om m.i.v. 1 januari 2019 elk kwartaal een nieuwe nieuwsbrief te doen uitgaan. Bijgaand de eerste aflevering.

Sierend beeldhouwwerk Nijmegen

Beeldhouwer Henri Leeuw  jr. (1861-1918) werkt in Nijmegen en omgeving veel samen met zijn broer Oscar, die architect is. Voorbeelden exterieur zijn de onlangs herontdekte façade van voormalig winkelpand van de woninginrichting Stemker Köster, Molenstraat 124 of de familiewapens boven de entree van het buitenhuis ‘’t Slotje’ aan de Neerbosscheweg (1907/08) van architect Willem Hoffmann. Henri Jean Leeuw jr. wordt geboren op 7 oktober 1861 in Roermond en overlijdt op 12 juni 1918 in Nijmegen. Hij staat bekend als beeldhouwer, graficus, schilder, tekenaar en wandschilder. Doordat Oscar zijn broer Henri regelmatig inschakelt voor het interieur ontstaat een zogenaamd ‘Gesamtkunstwerk’.

Verdwenen Jugendstilpand

Het meest schrijnende voorbeeld betreft de sloop van het hoofdkantoor van levensverzekeringsmaatschappij ‘De Utrecht’ in 1974 om plaats te maken voor  winkelcentrum Hoog Catherijne in Utrecht. Dit door de Rotterdamse architect Jan Verheul ontworpen pand (1902), opgetrokken in Udelfanger zandsteen, met onder andere beeldhouwwerk van Henri Scholtz en Jan Diekmann met een interieur van de Haagse firma Arts & Crafts behoort volgens vele kenners tot de hoogtepunten van de Nederlandse Jugendstilarchitectuur (afb. 2). Het kolossale pand van 676 m² met kunstsmeedwerk van de firma Braat te Delft en glas-in-lood van de Stichtsche Glasverzekering Maatschappij wordt opgeofferd voor een efficiënte, modernistische ‘blokkendoos’. Sinds enige jaren is men bezig om dit overdekte winkelcentrum grootschalig te vernieuwen en de herkenbaarheid van de afzonderlijke gebouwen te accentueren. Inmiddels is de Zuidpassage officieel voor het publiek geopend. Van het voormalige pand ‘De Utrecht’ aan de Leidsekade is alleen het meubilair bewaard gebleven. Slechts bouwfragmenten, zoals een ‘verzekeringsengel’ van beeldhouwer Scholtz (tot 2008) en twee hardstenen gevleugelde draken van collega Diekman worden voor de nieuwbouw gereserveerd.

Tijdelijk winters bouwwerk

De Amsterdamsche IJsclub (AIJC), opgericht in december 1864, is de eerste jaren gedwongen om ijsbanen op verschillende locaties aan te leggen. Vanaf 1887 stemt B & W van Amsterdam er in toe om een terrein aan het Museumplein te huren. Rond de eeuwwisseling van de vorige eeuw wordt een prijsvraag uitgeschreven. De jury, die bezwaren heeft tegen het voorstel van de in Hoorn geboren architect Meindert Lippits, wordt overstemd door het bestuur. Lippits moet een nieuw ontwerp maken en het uiteindelijke resultaat is een vakwerkgebouw met een rood pannendak. De opening van de vrijwel ovale natuurijsbaan met clubgebouw en bestuursgebouw aan de van Baerlestraat vindt plaats op 3 januari 1905. Het openingswoord wordt uitgesproken door architect H.P. Berlage. In 1937 verlengt het gemeentebestuur  het huurcontract voor het Museumplein niet meer. Pas in 1950 wordt het complex pal voor het Rijksmuseum gesloopt. Na een herinrichting in 1999 krijgt het Museumplein een vijver, die s’ winters benut kan worden door schaatsers.